Scytowie to ludy koczownicze wywodzące się z terenów dzisiejszego Iranu. Żyli między VIII a V wiekiem p.n.e. i zamieszkiwali tereny pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą. Lud ten był bardzo wojowniczy. Jako koczownicy poruszali się po stepach Azji zawsze konno. Wypijali krew swoich wrogów, a ze skóry i skalpów wyrabiali kołczany i odzież. Byli jak chmara szarańczy niszcząca wszystko przed sobą ale Scytowie byli też świetnymi łucznikami. To właśnie oni są wynaleźli łuk refleksyjny.
wojownicy scytyjscy na pucharze z Kul Oba
Ten wojowniczy lud najechał ludy kultury łużyckiej zamieszkujące obszary dzisiejszej Polski- pomiędzy Wisłą a Odrą . A było to w VII-VI wieku p.n.e. Do ciekawostek należy wiadomość o odnalezieniu w miejscowości Chotyniec na Podkarpaciu dużego grodziska Scytów. Na terenach dzisiejszej Polski znaleziono złoty skarb w Witaszkowie koło Gubina nad Odrą. Mnie natomiast zainteresował fakt odnalezienia grotów strzał scytyjskich w ilości 137 sztuk ( dane z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku z książki J. Fogel -Studia nad uzbrojeniem ludności kultury Łużyckiej w dorzeczu Odry i Wisły). Groty te były wykonane z brązu metodą odlewniczą z wcześniej wykonanych różnych form. Poniżej zdjęcie. Zbiory prywatne.
Jak widać powyżej groty te były bardzo małe. Mają od 20 do 50 mm. Wielkość ich można wytłumaczyć sobie zmniejszaniem kosztów produkcji (cena brązu). Krawędzie były bardzo ostre po uprzednim naostrzeniu na kamieniu. Ciekawostką jest bardzo mały otwór osadzenia grotu dochodzący do 3 mm. Niektóre mają pojedynczy zadzior schodzący ku tyłowi. Prawdopodobnie osadzenie to powodowało szybkie wyłamanie sie promienia od grotu po trafieniu celu. Ocalały promień można było powtórnie użyć. A grot? Grot tymczasem pozostawał w ciele ofiary i nie wyjęty skutecznie zatruwał go. Brąz to stop miedzi z cyną, które łatwo zatruwały organizm i powodowały jego śmierć. Ponadto strzały zatruwano trupim jadem.
Pokażę teraz moje próby zrekonstruowania strzał scytyjskich. Zastosowałem w nich odlewane w brązie kopie grotów w skali 1:1.
Pierwszą czynnością jest wykonanie promienia. Jeśli chodzi o drewno z jakich robiono strzały jest to zagadka. Być może korzystano z tego co znaleziono na danym obszarze koczowania, albo też Scytowie mieli ściśle określone gatunki drzew. Mając do dyspozycji promienie sosnowe postanowiłem je wykorzystać. Strzała nie mogła być zbyt długa, gdyż Scytowie to lud niewysokich rozmiarów. Rozpiętość ramion mogła dochodzić przeciętnie do 160 cm. Przyjąłem zatem, że strzała będzie miała 65 cm.
A teraz pokażę zdobyte repliki grotów scytyjskich (oczywiście wykonanych z brązu). Genialna praca…
Kolejnym krokiem jest naniesienie wzorów na promień. Ale skąd je wziąć? Udało mi się odnaleźć ciekawą stronę w internecie. W górach Ałtaj koło Mongolii zachował się groby z VI lub V wieku p.n.e. Były to krańcowe ziemie pod panowaniem Scytów. W grobie odnaleziono wiele przedmiotów codziennego użytku oraz broń wojownika. Był tam też łuk i strzały. Zdjęcie strzały i różne zachowane wzory zdobień poniżej.
Widać tu bogactwo kultury scytyjskiej.
A oto moje próby zdobienia promienia.
Kolejnym etapem jest wykonanie lotek. Co do lotek, to odnalazłem zdjęcie Scyta z ceramiki trzymającego strzałę .
Jak widać lotka była dość niska i krótka ( mogła mieć około 10 cm) i miała kształt baryłkowaty.
