{"id":1242,"date":"2020-10-26T00:08:54","date_gmt":"2020-10-26T00:08:54","guid":{"rendered":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/?p=1242"},"modified":"2021-11-19T16:59:39","modified_gmt":"2021-11-19T16:59:39","slug":"z-historii-scytow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/aktualnosci\/z-historii-scytow-1242\/","title":{"rendered":"Z historii Scyt\u00f3w&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Nie dawno wpad\u0142a mi w r\u0119ce niezwyk\u0142a ksi\u0105\u017cka (bia\u0142y kruk) wydana przez Uniwersytet Jagielo\u0144ski Instytut Archeologii &#8222;HONORATISSIMUM ASSENSUS GENUS EST ARMIS LAUDARE&#8221;. Tak-tak, \u0142acina&#8230; nie ka\u017cdego zainteresuje. Ale w \u015brodku same cude\u0144ka archeologiczne. Osobi\u015bcie zainteresowa\u0142 mnie artyku\u0142 badacza Jana Chochorowskiego &#8211; \u0141uk i sajdak z centralnego grobowca Wielkiego Kurhanu Ry\u017canowskiego.<\/p>\n<p>W 1996 roku na terenie \u015brodkowej Ukrainy ko\u0142o miejscowo\u015bci Ry\u017can\u00f3wka (obw\u00f3d czerkaski) polsko-ukrai\u0144ska wyprawa badawcza pod kierownictwem archeologa Jana Chochorowskiego odkry\u0142a &#8230;&#8230;&#8230;co?&#8230;&#8230;&#8230; Ot\u00f3\u017c niezwyk\u0142y kurhan i to scytyjskiego ksi\u0119cia. Datowany jest na 260 rok p.n.e. Grobowiec by\u0142 poch\u00f3wkiem prawdopodobnie ostatniego w\u0142adcy p\u00f3\u0142nocnego od\u0142amu Scyt\u00f3w. Mie\u015bci\u0142 on szkielety dw\u00f3ch ludzi. Pierwszy szkielet &#8222;ksi\u0119cia&#8221; w wieku 45-50 lat, a drugi jego s\u0142ugi 35 latka. Ksi\u0105\u017c\u0119 zgin\u0105\u0142 prawdopodobnie od ciosu w twarz, a jego towarzysz zosta\u0142 pochowany w pe\u0142nym zdrowiu. Czy\u017cby zgodzi\u0142 si\u0119 na samob\u00f3jstwo?&#8230; Ale to nie wa\u017cne. Wa\u017cne jest co odkryto w tym grobie.<\/p>\n<p>Przy szkieletach znaleziono sztylet z r\u0119koje\u015bci\u0105 okut\u0105 z\u0142ot\u0105 blach\u0105, sajdak z \u0142ukiem refleksyjnym i zapasem strza\u0142 94 sztuk z grotami z br\u0105zu, dwa zapasowe ko\u0142czany z 265 strza\u0142ami oraz wi\u0105zka 5 dziryt\u00f3w i w\u0142\u00f3czni. Mnie oczywi\u015bcie zainteresowa\u0142y strza\u0142y i \u0142uk. Pierwsze 94 sztuki strza\u0142 mia\u0142y d\u0142ugo\u015b\u0107 46 cm (razem z grotem). U\u0142o\u017cone wed\u0142ug dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w grot\u00f3w (15 grot\u00f3w bardziej masywnych, tr\u00f3j skrzyd\u0142owych o reliefowych wn\u0119kach mi\u0119dzy skrzyd\u0142ami i 78 grot\u00f3w smuk\u0142ych, tr\u00f3jgraniastych z zadziorami). Wa\u0142ki strza\u0142 (brzechwy) mia\u0142y grubo\u015b\u0107 oko\u0142o 3 mm, sporz\u0105dzone wy\u0142\u0105cznie z klonu. Na lepiej zachowanych fragmentach brzechw znaleziono u podstaw grot\u00f3w barwienie czarne i czerwone. My\u015bl\u0119 \u017ce wielko\u015b\u0107 i grubo\u015b\u0107 strza\u0142 uleg\u0142a du\u017cej deformacji z powodu &#8222;wielowiekowemu le\u017cakowaniu&#8221; \ud83d\ude42 Przy sajdaku odnaleziono \u017celazny n\u00f3\u017c z r\u0119koje\u015bci\u0105 wykonan\u0105 z dw\u00f3ch znitowanych ok\u0142adek ko\u015bcianych i \u017celazne szyd\u0142o w ko\u015bcianej r\u0119koje\u015bci. By\u0142 to komplet do oprawiania strza\u0142. Ponadto uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107 relikt \u0142uku refleksynego. Mia\u0142 on kszta\u0142t sigmoidalny i asymetryczny. By\u0142 wykonany z fragment\u00f3w d\u0119bowej listwy i rogu. D\u0142ugo\u015b\u0107 \u0142uku przy naci\u0105gni\u0119tej ci\u0119ciwie wynosi\u0142a oko\u0142o 70 cm a wysoko\u015b\u0107 naci\u0105gu 15 cm. Odpowiada\u0142 on zatem ma\u0142ym scytyjskim \u0142ukom kompozytowym.<\/p>\n<p>Dodatkowo odnaleziono dwa sk\u00f3rzane ko\u0142czany wy\u015bcielone sier\u015bci\u0105 lub woj\u0142okiem (co\u015b w rodzaju filcu) o przekroju owalnym lub prostok\u0105tnym. Pierwszy zawiera\u0142 84 strza\u0142y z podzia\u0142em na dwa rodzaje grot\u00f3w. Brzechwy strza\u0142 wykonane z brzozy, klonu i lipy. I przy tych ko\u0142czanach odnaleziono \u017celazny n\u00f3\u017c z r\u0119koje\u015bci\u0105. No\u017cyk umieszczony by\u0142 w kieszonce -pochewce po zewn\u0119trznej stronie ko\u0142czanu. Drugi ko\u0142czan mie\u015bci\u0142 86 strza\u0142 wykonanych z klonu i brzozy.\u00a0Przy drugim szkielecie odnaleziono ko\u0142czan z 65 strza\u0142ami. Brzechwy wykonane z drewna klonu, brzozy i grabu.<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki tym badaniom i odkryciu mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 z jakiego drewna wyrabiane by\u0142y strza\u0142y, jakiej by\u0142y d\u0142ugo\u015bci i jakie stosowano barwienia promieni. Ponadto mo\u017cemy stwierdzi\u0107 jaki kszta\u0142t mia\u0142 \u0142uk i z jakich (mo\u017ce nie wszystkich) materia\u0142\u00f3w by\u0142 wykonany.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1249\" aria-describedby=\"caption-attachment-1249\" style=\"width: 760px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-large wp-image-1249\" src=\"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"760\" height=\"570\" srcset=\"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie-300x225.jpg 300w, https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie-768x576.jpg 768w, https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/scytowie.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-1249\" class=\"wp-caption-text\">Scytowie<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nie dawno wpad\u0142a mi w r\u0119ce niezwyk\u0142a ksi\u0105\u017cka (bia\u0142y kruk) wydana przez Uniwersytet Jagielo\u0144ski Instytut Archeologii &#8222;HONORATISSIMUM ASSENSUS GENUS EST ARMIS LAUDARE&#8221;. Tak-tak, \u0142acina&#8230; nie ka\u017cdego zainteresuje. Ale w \u015brodku &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1340,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1242"}],"collection":[{"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1242"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1345,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1242\/revisions\/1345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/brb-walcz.pl\/lucznik-blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}